Ate digital bat ondareari irekia

Santa Luziako eliza (Zanbrana)

Sarrera

Zanbranako herria Ebro ibaiatik gertu, eta horrela Burgos eta Errioxaren mugetatik gertu egoteak, historian zehar inguruko herrialdeetatik eragin ezberdinak jasotzea ekarri du. Erdi Aroko Zanbrana “La Torre” bezala ezagutzen den tokian hasi zen, San Vicente izena daukan jatorrizko eliza erromanikoan kokatua. Aitzitik, ingurua, garaiko Errege bidea zela eta, merkatari, bidaiari eta erromes askok erabilia, jatorrizko lehen herriaren abandonua ekarri zuen. Horrela, Santa Luziako baseliza parrokia izatera pasako da eta San Vicenteko eliza abandonatua izango da, desagertu arte. Gaur egun, arrasto batzuk parrokia berri honen egituran barneraturik ikusi ahal dira.

Bideoa

Zanbranako krismoia

San Cristobaleko jatorrizko eliza erromanikotik gorde den arrastoetako bat Erdi Aroko ezaguna den sinbolo bat da. Zanbranako krismoiak hiru letren bitartez Hirutasuna errepresentatzen du: Goiko aldeko P-ak Aita errepresentatzen du, behealdeko S-ak Izpiritu Santua, eta Kristo zirkulua banatzen duen X-ean dago errepresentaturik. Gurutzearen besoetan zintzilikaturik alfa eta omega letra grekoak daude, denboraren hasiera eta amaiera esan nahi dutenak. Sinbolo honek Konstantino, kristautasuna besarkatu zuen lehen enperadore erromatarraren enbleman dauka jatorria. XI. mendeaz geroztik Erreforma gregoriarra bezala ezagutzen den kultu erreformak, aitasantutzak, gotzaingoak eta Beneditar ordena sustatuta zutenak, entseina eta sinbolo nagusi egin zuten. Araban erreforma honek izan zuen erresistentziak eredu honen lau adibide soilik aurkitzea azaltzen du, Zanbranako eredu hau, Araba osoko erromaniko eremuan bakar horietako bat delarik.

Antzinako argazkiak

Zambranako elizak, XIX. mendean tenplua bukatu zenetik, ez du aldaketa handirik izan. Bere itxura arraroa, eraikuntza ekitaldi ezberdinetaz osatua, altuera ezberdinekin mantentzen da gaur egun. Atal erromaniko batzuen mugimendua (tinpano bat, ateburu bat, dobela batzuk) dorre barrutik arkupera, erraz ikustarazteko, izan da azken denboraldiaren aldaketa bakarra tenplu honetan, XX. mendetik hona zaharberritzerik ezagutu ez duena.

 

Santa Luziako eliza

Kanpoaldea

Gaur egun, Santa Luziako elizak fisionomia berezi bat dauka, hainbat garaitako eraikuntza momentuen ondorio delarik. Jatorrizko eraikuntza XVI. mendeko baseliza bat izan zen, 1621.urtean, parrokia estatusa hartu zuenean, handitze prozesu bat bizi izan zuena. Horrela, historian zehar handiagotze gehiago izango ditu, zeinak arrazoi ezezagunengatik, ez ziren guztiz bukatu. Gaur egun, eraikuntza garai ezberdin hauek modu argian ikusi ahal dira.

Santa Luziako baselizaren jatorrizko erdialdeko nabeko murruak mantentzen dira. Hala ere, hauei, XVII.mendearen amaieran, ertz gangak, bataiarria eta Aste Santuko pausoak gordetzen dituzten aldamenetako bi kapera eta burualde bat atxikitu zitzaizkien. Azkenengo burualde hau, gaur egungo burualdeak ordezkatu zuen. Eraberritze honetan dorrearen eraikuntza ere hasi zen. Horretarako, jada garaian erabiltzen ez zen baseliza erromanikoko harlandu eta erliebedun piezak erabili ziren. Horregatik deigarria da kanpaiak inguratzen dituzten arkuetan boletan oinarritzen den dekorazioa mantentzea. Ziurrena da zati hauek jatorrizko elizaren erlaitzaren zati izatea.

Barrualdean

XVIII. mendearen amaieran, elizak beste eraberritze bat bizi izan zuen. Garai honetan, rokokoaren eraginpenan, gurutzadura eraiki zen. Honengatik berarengatik txinatar motiboak, arrokai eta eszena dekoratibistak daude, hala nola, elizak, zubiak eta zuhaitzak. Gurutzaduraren alboetako bi nabeek mukulu biribilko eskulturak eta erretaulak dituzte. Hauetatik deigarriena purgatorioko arimei eskainitako erretaula da, izan ere, bertan tamaina handiko mihise bat dago, non kondenaturiko arimak suak pairatzen ari diren erredentzioa eskaintzen dien San Frantzisko gainetik hegan ari delarik. Erretaula honen goialdean Erdi Aroko pieza bat daukagu, Ama Birjina umearekin, seguruenik jatorrizko eliza erromanikotik, orain ez dagoena, datorrena.

Erretaula

Presbiterioan erretaula nagusia ikus daiteke, estilo churrigereskoan egina, kokatuta dagoen murrua baino tamaina txikiagokoa. Honek, ia ziurtasun osoz, aurreko mendeko burualdera egokitzen zen erretaula bat zela esan nahi du. Horrela, berritzea gauzatu zen momentuan, bere kokagune berrian jarri zen. Soberan geratzen zen espazio guztia estaltzeko, XIX. mendean zehar horma margoa ezarri zen. Dekorazio hau bi aingeruk irekitzen duten tamaina handiko pabiloi edo gortinek gauzatzen dute. Landutako erretaulako goialdea osatzeko, irizpide neoklasiko batzuekin erretaula berri baten gehigarria daukagu eta, bere gainean, Kristo gurutzean daukan margotutako Kalbario bat.

Aurkikuntza

Azkeneko hamarkada hauetan interes handiko aurkikuntza batzuk egin ziren dorrearen barrualdean. Izan ere, eraikuntza material gisa berrerabiliak izan ziren hainbat erliebe erromaniko aurkitu ziren. Aurkikuntza gauzatu zuen Erdi Aroko artearen irakasleak, Felicitas Martínez de Salinas, portiko aldeko horma batean kokatuz argitara ateratzea erabaki zuen. Narriadurak gorabehera, jatorrizko elizaren portadara egokitzen ziren kalitate handiko pieza batzuk dira. Tinpanoan Maiestas Mariae bat edo mandorla baten barruan dagoen Ama Birjina umearekin dago, mandorla bi aingeruk eta zutitutako bi lehoik sostengaturik. Honen inguruan, dobelek bestiario zabal bat erakusten dute, hegaztiak, lauhankakoak eta sirenak daudelarik. Dintelean, krismoi bat inguratuz, animalia gaiak jarraitzen du, lehoiak, hegalak mokokatzen ari diren hegaztiak eta basilisko bat aurkituko ditugu.

Kokapena

Créditos fotográficos:

De las fotografías actuales: © Alava Medieval / Erdi Aroko Araba

De las fotografías antiguas: Archivo del Territorio Histórico de Álava.

Suscríbete a nuestra lista de correo

Para recibir correos electrónicos con las novedades de Álava Medieval, rellena el formulario hacienco click aquí.

¡Te has suscrito correctamente!

Utilizamos cookies propias y de terceros para mejorar nuestros servicios. Si continua navegando consideramos que acepta su uso. Más información

Cookie es un fichero que se descarga en su ordenador al acceder a determinadas páginas web. Las cookies permiten a una página web, entre otras cosas, almacenar y recuperar información sobre los hábitos de navegación de un usuario o de su equipo y, dependiendo de la información que contengan y de la forma en que utilice su equipo, pueden utilizarse para reconocer al usuario.. El navegador del usuario memoriza cookies en el disco duro solamente durante la sesión actual ocupando un espacio de memoria mínimo y no perjudicando al ordenador. Las cookies no contienen ninguna clase de información personal específica, y la mayoría de las mismas se borran del disco duro al finalizar la sesión de navegador (las denominadas cookies de sesión). La mayoría de los navegadores aceptan como estándar a las cookies y, con independencia de las mismas, permiten o impiden en los ajustes de seguridad las cookies temporales o memorizadas. Sin su expreso consentimiento –mediante la activación de las cookies en su navegador– alavamedieval.com no enlazará en las cookies los datos memorizados con sus datos personales proporcionados en el momento del registro o la compra. ¿Qué tipos de cookies utiliza esta página web? - Cookies técnicas: Son aquéllas que permiten al usuario la navegación a través de una página web, plataforma o aplicación y la utilización de las diferentes opciones o servicios que en ella existan como, por ejemplo, controlar el tráfico y la comunicación de datos, identificar la sesión, acceder a partes de acceso restringido, recordar los elementos que integran un pedido, realizar el proceso de compra de un pedido, realizar la solicitud de inscripción o participación en un evento, utilizar elementos de seguridad durante la navegación, almacenar contenidos para la difusión de videos o sonido o compartir contenidos a través de redes sociales. - Cookies de personalización: Son aquéllas que permiten al usuario acceder al servicio con algunas características de carácter general predefinidas en función de una serie de criterios en el terminal del usuario como por ejemplo serian el idioma, el tipo de navegador a través del cual accede al servicio, la configuración regional desde donde accede al servicio, etc. - Cookies de análisis: Son aquéllas que bien tratadas por nosotros o por terceros, nos permiten cuantificar el número de usuarios y así realizar la medición y análisis estadístico de la utilización que hacen los usuarios del servicio ofertado. Para ello se analiza su navegación en nuestra página web con el fin de mejorar la oferta de productos o servicios que le ofrecemos. Cookies de terceros: La Web de alavamedieval.com puede utilizar servicios de terceros que, por cuenta de XXXXX, recopilaran información con fines estadísticos, de uso del Site por parte del usuario y para la prestacion de otros servicios relacionados con la actividad del Website y otros servicios de Internet. En particular, este sitio Web utiliza Google Analytics, un servicio analítico de web prestado por Google, Inc. con domicilio en los Estados Unidos con sede central en 1600 Amphitheatre Parkway, Mountain View, California 94043. Para la prestación de estos servicios, estos utilizan cookies que recopilan la información, incluida la dirección IP del usuario, que será transmitida, tratada y almacenada por Google en los términos fijados en la Web Google.com. Incluyendo la posible transmisión de dicha información a terceros por razones de exigencia legal o cuando dichos terceros procesen la información por cuenta de Google.

Cerrar